Waar blijft de kerk. Gedachten over opbouw in tijden van afbraak

ERIK BORGMAN, Waar blijft de kerk. Gedachten over opbouw in tijden van afbraak. Baarn (Adveniat)/ Antwerpen (Halewijn) 2015 € 19,50.

Borgman interpreteert wat in de rooms-katholieke kerk momenteel gebeurt als een proces van overgang naar een nieuwe en onbekende toekomst. Van bestaande beelden en structuren wordt afscheid genomen maar de kerk zal blijven bestaan: mensen kunnen niet ophouden kerk te zijn. En waarom kunnen we dat niet.

In zijn inleiding stelt Borgman voor de ontwikkelingen in de rkk eens te lezen als een list van de H.Geest om ons iets duidelijk te maken waar het in de kern om gaat als we spreken over kerk. Daarom noemt hij de huidige impasse ook als begin van verandering (hfd 1). Hij legt uit waarom we niet kunnen ophouden kerk te zijn (hfd 2). Hij verstaat precies de situatie waarin we nu zitten als onze roeping (hfd. 3). Vervolgens werkt hij het fundamentele belang van de eucharistie (hfd. 4) uit om de gerichtheid van God op de mens en omgekeerd te verduidelijken. In
die gerichtheid spelen liefde, verlangen en dankbaarheid een belangrijke rol (hfd. 5). Die kernen zullen weer moeten keren. In heel dat proces is de kerk een belangrijke verzamelplaats van mensen (hfd. 6) en dus zullen we steeds opnieuw beginnen kerk te zijn. In zijn Nawoord biedt Borgman een uitzicht op het noodzakelijke vervolg, dat in het komende voorjaar de vorm zal aannemen van een nieuw boek: Leven van wat komt. Een katholiek uitzicht op de samenleving.

Borgman pleit voor een ontvangende kerk die antwoordt op wat zij op haar pad vindt, wat haar overkomt, zoals hij ook straks zal pleiten om organiseren te verstaan als wachten op wat op ons afkomt, wat ons toe komt, zowel bij het opbouwen van de samenleving wanneer bijvoorbeeld mensen hun toevlucht zoeken in onze samenleving alsook bij het organiseren van geloven in het komende rijk van God. Het nieuwe ontstaat in wordt er gebeurt. Een theologisch perspectief dat aardig aansluit bij en mede een fundament legt onder waarderende gemeenteopbouw.

Een boeiend boek, soms heel onverwachte wendingen en vergezichten, compact geschreven en daarom niet altijd makkelijk. Het vraagt om een aandachtig en herkauwend lezen. Daarom is het ook handig dat op de site van Adveniat vragen worden aangeboden bij ieder hoofdstuk om te overdenken of misschien soms nog beter te bespreken in een groep.

De uitgebreide tekst met de door Borgman zelf gepresenteerde hoofdzaken van zijn boek met de bijbehorende vragen, punten om te overdenken, is een enorm boeiende uitdaging, biedt de mogelijkheid om veel dieper in diverse aspecten van het boek door te dringen. De geschreven tekst wordt ondersteund met zeven korte filmpjes (van ieder nog geen twee minuten) waar Erik Borgman zelf ieder hoofdstuk kort presenteert.

Geloofscommunicatie wordt zo mogelijk een weg, als element van (her)waarderend opbouwwerk. Hier geeft Borgman inzicht in zijn gelovige, pastorale en theologische motieven.